Muốn có một ảnh đại diện làm bằng AI mà nhìn vẫn ra mình, bạn cần làm đủ sáu việc theo thứ tự: xác định ảnh dùng ở đâu, chọn bộ ảnh mẫu sạch, chọn cách tạo, chạy thử vài lượt, kiểm bản cuối theo năm điểm, rồi dọn dữ liệu khuôn mặt đã gửi đi. Phần lớn người làm lần đầu bỏ qua bước một và bước sáu, nên hoặc nhận về những tấm ảnh đẹp mà không ai nhận ra, hoặc để lại cả chục ảnh mặt mình trên máy chủ của một dịch vụ không còn nhớ tên.
Bài này chỉ bàn chuyện làm hiện thân số từ ảnh của chính bạn. Dùng ảnh người khác để tạo avatar mà họ không đồng ý là việc trang này không hướng dẫn, kể cả với người thân. Tính năng của các ứng dụng thay đổi theo từng bản cập nhật, nên phần dưới viết theo loại việc; chỗ nào phụ thuộc công cụ, bạn kiểm lại phiên bản hiện hành.
Bước một: trả lời câu hỏi "ảnh này dùng ở đâu" trước khi mở ứng dụng
Một ảnh đại diện cho tài khoản chơi game, một ảnh cho nhóm lớp của con và một ảnh cho hồ sơ xin việc là ba thứ khác nhau. Ảnh chơi game có thể là nhân vật hoạt hình tóc xanh; ảnh nhóm phụ huynh nên đủ giống để cô giáo nhận ra ai đang nhắn; ảnh hồ sơ công việc thì gần như phải là bạn của hôm nay, chỉ gọn gàng hơn. Nếu không chốt điểm này trước, bạn sẽ ngồi bấm "tạo lại" hàng chục lần vì không biết mình đang tìm gì.
Cách đơn giản là viết ra một dòng gồm ba vế: ảnh sẽ hiện ở kênh nào, ai là người nhìn thấy nhiều nhất, và người đó cần nhận ra bạn đến mức nào. Ví dụ giả định: "Ảnh cho tài khoản nhắn tin công việc, khách hàng và đồng nghiệp nhìn, cần nhận ra khi gặp ngoài đời." Dòng này sẽ quyết định mức giống thật, phong cách, nền và cả việc có nên dùng AI hay không.
Có những trường hợp câu trả lời là không nên dùng AI: ảnh trên giấy tờ, ảnh nộp kèm hồ sơ hành chính, ảnh để người lạ xác nhận danh tính khi giao dịch. Những chỗ đó đòi ảnh chụp thật theo quy cách, và một tấm ảnh đã qua AI xử lý có thể khiến hồ sơ bị trả lại hoặc khiến người nhận mất lòng tin. Trang có bài riêng về chuyện khi nào ảnh thật tốt hơn; ở đây giả định bạn đã quyết định dùng ảnh do AI tạo cho một kênh cụ thể.
Bước hai: chọn và chuẩn bị bộ ảnh mẫu
Chất lượng đầu ra phụ thuộc nhiều nhất vào ảnh đầu vào. Ảnh mẫu tốt không cần đẹp, chỉ cần rõ và đa dạng. Trước khi tải lên, rà bộ ảnh theo danh sách này:
- Chỉ có một khuôn mặt trong khung, và đó là mặt bạn. Ảnh chụp chung thì cắt hẳn người khác ra, đừng trông vào việc ứng dụng tự nhận đúng người.
- Ánh sáng đều, không ngược sáng, không bóng gắt chia đôi khuôn mặt. Ảnh chụp gần cửa sổ ban ngày thường tốt hơn ảnh có đèn flash.
- Có vài góc khác nhau: chính diện, nghiêng nhẹ hai bên, một hai tấm cười và một hai tấm không cười. Dịch vụ nào cần nhiều ảnh thì cũng cần sự khác nhau giữa các ảnh hơn là số lượng.
- Không đeo kính râm, không đội mũ che trán, không lọc làm đẹp. Bộ lọc làm mịn da hoặc thon mặt sẽ bị AI học theo, và kết quả trôi xa khỏi mặt thật.
- Nền đơn giản, không có giấy tờ, biển số xe, số nhà, đồng phục có tên cơ quan hay màn hình đang mở. Chi tiết nền có thể không hiện trên avatar, nhưng ảnh gốc vẫn nằm trên máy chủ của dịch vụ.
- Xoá thông tin vị trí đi kèm ảnh. Ảnh chụp bằng điện thoại thường lưu toạ độ nơi chụp trong phần thông tin ẩn của tệp; phần lớn điện thoại có tuỳ chọn bỏ thông tin này khi chia sẻ, hoặc bạn chụp màn hình lại ảnh rồi dùng bản chụp.
- Dùng ảnh gần đây, trong vòng một hai năm. Ảnh từ thời sinh viên cho ra một người trẻ hơn mà ai gặp bạn hôm nay cũng thấy lệch.
Để riêng bộ ảnh mẫu trong một thư mục đặt tên rõ, ví dụ "mau-avatar-thang-10". Khi xong việc, bạn biết chính xác những tấm nào đã gửi đi để còn xoá ở phía dịch vụ.
Bước ba: chọn cách tạo phù hợp
Các công cụ hiện nay đi theo ba hướng chính. Tên gọi mỗi nơi một kiểu, nhưng bạn nhận ra hướng nào qua việc nó đòi bạn đưa gì vào.
| Cách tạo | Bạn đưa vào | Hợp với | Điều cần để ý |
|---|---|---|---|
| Biến đổi từ một ảnh | Một ảnh chân dung kèm lựa chọn phong cách | Avatar hoạt hình, tranh vẽ, đổi nền nhanh | Giống thật ở mức vừa phải; một ảnh xấu là hỏng cả lượt |
| Học khuôn mặt từ bộ ảnh | Nhiều ảnh mặt bạn ở các góc | Ảnh hồ sơ công việc, bộ ảnh nhiều bối cảnh | Dịch vụ giữ một bản "mô hình khuôn mặt" của bạn; phải đọc kỹ cách xoá |
| Tự mô tả bằng chữ | Câu lệnh tả đặc điểm, không cần ảnh mặt | Avatar không lộ mặt, biểu tượng cá nhân | Không giống bạn thật; hợp khi bạn muốn giữ riêng tư |
| Chỉnh ảnh thật có trợ giúp AI | Ảnh thật của bạn, AI chỉ đổi nền, ánh sáng, cắt khung | Ảnh hồ sơ cần chân thật | Gần ảnh thật nhất; tránh tính năng "làm đẹp" tự động |
Hướng thứ hai đáng cân nhắc kỹ nhất. Khi một dịch vụ học khuôn mặt bạn từ cả bộ ảnh, nó có trong tay một thứ gần với dữ liệu sinh trắc. Đọc phần điều khoản về việc lưu, dùng lại và xoá dữ liệu trước khi bấm tải lên; nếu điều khoản mơ hồ hoặc nói rằng dịch vụ được dùng ảnh của bạn cho mục đích khác, chọn hướng khác.
Bước bốn: chạy thử theo lượt nhỏ
Đừng trả phí hay tải cả bộ ảnh ngay lần đầu. Làm theo thứ tự này để tốn ít thời gian và ít dữ liệu nhất:
- Thử với một ảnh duy nhất trước, ảnh mà bạn thấy rõ mặt nhất. Mục đích là xem phong cách của công cụ có hợp mắt bạn không.
- Nếu hợp, chọn một phong cách cụ thể và giữ nguyên nó trong cả lượt. Đổi phong cách liên tục khiến bạn không so sánh được các kết quả.
- Nếu công cụ cho phép viết mô tả, thêm một câu giữ nét thật, ví dụ: "Giữ nguyên hình dáng mũi, nốt ruồi bên má trái và kiểu tóc ngắn hiện tại; không làm thon mặt, không làm trắng da."
- Tạo một lượt khoảng bốn đến tám kết quả, chưa chỉnh gì, rồi đặt cạnh ảnh thật để so.
- Ghi lại cài đặt của lượt cho kết quả tốt nhất: phong cách, câu mô tả, ảnh mẫu đã dùng. Lần sau cần đổi ảnh, bạn tạo lại được bộ đồng nhất.
- Dừng lại khi đã có hai ba bản dùng được. Tạo thêm vài chục lượt hiếm khi cho ra bản tốt hơn, chỉ làm bạn khó chọn hơn.
Nếu sau hai ba lượt mà kết quả vẫn không giống bạn, vấn đề thường nằm ở ảnh mẫu chứ không ở công cụ. Quay lại bước hai, thay ảnh ngược sáng hoặc ảnh có lọc làm đẹp bằng ảnh chụp mới.
Bước năm: kiểm bản cuối theo năm điểm
Người quen có nhận ra không. Gửi bản định chọn cho hai người hay gặp bạn, không nói đó là ảnh AI, hỏi họ thấy ảnh thế nào. Nếu cả hai đều hỏi "ai đây", ảnh chưa đạt cho kênh cần nhận diện.
Chi tiết nhỏ có bị sai không. Phóng to xem tai, răng, ngón tay nếu có lọt vào khung, gọng kính, viền tóc và cổ áo. Đây là những chỗ AI hay vẽ lệch: tai mỗi bên một kiểu, răng liền một khối, gọng kính đứt đoạn.
Có bị "đẹp hộ" quá mức không. So làn da, độ thon của mặt, độ to của mắt với ảnh thật. Một chút gọn gàng là bình thường; mặt khác hẳn là dấu hiệu bạn sẽ phải giải thích mỗi khi gặp ai lần đầu.
Có chi tiết lạ chui vào nền không. Nhìn kỹ nền xem có hình giống chữ, giống biểu trưng, giống khuôn mặt người khác hay không. AI đôi khi sinh ra những mảng nền lờ mờ giống chữ viết, nhìn nhỏ không thấy nhưng ai phóng to sẽ thấy kỳ.
Có dùng được ở cỡ nhỏ không. Thu ảnh về cỡ hình tròn nhỏ như khi hiện trong danh sách tin nhắn. Ảnh nhiều chi tiết thường nát ở cỡ này; ảnh có nền đơn giản và khuôn mặt chiếm phần lớn khung dễ nhận hơn.
Bước sáu: dọn dữ liệu và ghi chú sau khi xong
Việc cuối cùng thường bị quên vì lúc đó bạn đã có ảnh đẹp và chỉ muốn đăng lên. Hãy dành thêm mười phút. Vào phần cài đặt tài khoản của dịch vụ, tìm mục quản lý ảnh đã tải lên hoặc mô hình đã tạo, xoá những gì không cần. Nếu dịch vụ có tuỳ chọn không cho dùng dữ liệu của bạn để cải thiện hệ thống, tắt nó đi. Nếu không còn định dùng dịch vụ đó, xoá luôn tài khoản và kiểm xem có thư xác nhận xoá hay không.
Tiếp theo, ghi chú cho chính mình: ngày tạo, dịch vụ đã dùng, những ảnh mẫu đã gửi, cài đặt cho ra kết quả. Ghi chú này giúp ích theo hai hướng. Lần sau cần cập nhật avatar, bạn làm lại nhanh. Còn nếu một ngày thấy hình mình xuất hiện ở đâu đó lạ, bạn biết dữ liệu gốc từng nằm ở những nơi nào.
Cuối cùng là chuyện minh bạch. Ở kênh công việc, người nhìn ảnh có quyền biết đó là ảnh do AI tạo hay chỉnh. Một dòng ngắn trong phần giới thiệu như "ảnh đại diện tạo bằng AI từ ảnh của chính mình" là đủ. Ở tài khoản giải trí mà avatar rõ ràng là tranh hoạt hình thì người xem tự hiểu, không cần ghi thêm. Cách gắn nhãn chi tiết có ở danh mục riêng của trang.
Những trục trặc hay gặp và cách xử lý
Kết quả trông giống anh chị em hơn giống bạn. Đây là lỗi phổ biến khi ảnh mẫu ít góc hoặc có nhiều ảnh cũ. Thêm hai ba ảnh chính diện chụp mới, bỏ những tấm từ nhiều năm trước.
Mọi ảnh đều cùng một nụ cười. Một số công cụ có xu hướng kéo mọi khuôn mặt về một biểu cảm "chuẩn". Nếu công cụ cho mô tả, ghi rõ biểu cảm mong muốn, ví dụ cười mím, nhìn nghiêng, ánh mắt bình thản.
Màu da bị đổi. Nhiều mô hình có thiên lệch về màu da và đường nét theo dữ liệu chúng được huấn luyện. Ghi rõ trong mô tả rằng giữ nguyên tông da như ảnh gốc, và loại bỏ những bản bị làm trắng hoặc làm sẫm đi.
Ảnh đẹp nhưng không dám dùng. Cảm giác này đáng tin. Nếu bạn ngại để người quen thấy, có thể ảnh đã đi quá xa khỏi bạn thật. Chọn bản giống hơn, hoặc chuyển sang phong cách hoạt hình để người xem hiểu ngay đó là hình vẽ chứ không phải ảnh chụp.
Ứng dụng đòi quyền truy cập toàn bộ thư viện ảnh. Chọn chế độ chỉ cấp quyền cho những ảnh được chọn, nếu điện thoại có. Không có thì gửi ảnh qua một thư mục riêng, đừng mở cả thư viện có ảnh giấy tờ, ảnh con nhỏ và ảnh chụp màn hình tin nhắn.
Câu hỏi thường gặp
Tạo ảnh đại diện bằng AI cần bao nhiêu ảnh mẫu?
Tuỳ cách tạo. Kiểu biến đổi từ một ảnh chỉ cần một tấm rõ mặt. Kiểu học khuôn mặt cần một bộ, số lượng do dịch vụ quy định. Điều quan trọng hơn số lượng là ảnh rõ, ánh sáng đều, góc khác nhau và chỉ có mặt bạn.
Có nên dùng ảnh đã qua bộ lọc làm đẹp làm ảnh mẫu không?
Không nên. AI học luôn cả bộ lọc, nên kết quả sẽ mịn hơn, thon hơn và xa mặt thật hơn. Dùng ảnh chụp thường, không lọc, chụp gần cửa sổ ban ngày là đủ cho phần lớn công cụ.
Ảnh đại diện tạo bằng AI có cần ghi chú là do AI tạo không?
Ở kênh công việc hoặc kênh mà người xem cần biết mặt thật của bạn, nên có một dòng ngắn trong phần giới thiệu. Ở tài khoản giải trí với hình hoạt hình rõ ràng, người xem tự hiểu nên không bắt buộc ghi thêm.
Có được dùng ảnh của vợ chồng hay con để tạo avatar giúp họ không?
Chỉ khi người đó đồng ý và tự quyết định dùng ảnh ở đâu. Với trẻ em, nên cân nhắc kỹ việc đưa ảnh mặt con lên dịch vụ học khuôn mặt, vì dữ liệu đó có thể được lưu lâu hơn bạn nghĩ.
Xoá ứng dụng trên điện thoại có xoá luôn ảnh đã tải lên không?
Thường là không. Xoá ứng dụng chỉ gỡ phần mềm khỏi máy; ảnh và mô hình khuôn mặt vẫn nằm trên máy chủ của dịch vụ. Cần vào phần cài đặt tài khoản để xoá dữ liệu hoặc xoá tài khoản, và giữ lại thư xác nhận nếu có.
Làm sao biết ảnh AI có đủ giống để dùng cho kênh công việc?
Gửi cho hai người hay gặp bạn mà không nói trước đó là ảnh AI. Nếu họ nhận ra ngay và không thấy lạ, ảnh đạt. Nếu họ hỏi lại là ai hoặc nhận xét bạn trông khác hẳn, nên chọn bản khác hoặc dùng ảnh thật.