Để avatar giữ đúng nét của bạn, câu lệnh phải nói rõ những gì cần giữ, bằng từ ngữ mô tả hình khối cụ thể thay vì tính từ khen chê, và đặt các yêu cầu giữ nét lên trước yêu cầu về phong cách. Câu lệnh chỉ ghi "avatar đẹp, chuyên nghiệp" gần như chắc chắn cho ra một khuôn mặt chung chung: da mịn, mắt to, mặt thon, tuổi trẻ hơn. Đó là thứ nhiều người gọi là bị AI "đẹp hộ".
Bài này dành cho người đã chọn được công cụ và phong cách, giờ muốn kết quả giống mình hơn. Các câu lệnh mẫu viết bằng tiếng Việt; nhiều công cụ hiểu tiếng Việt khá tốt, nhưng nếu công cụ bạn dùng làm việc tốt hơn với tiếng Anh, giữ nguyên cấu trúc và dịch nội dung. Tính năng mỗi công cụ khác nhau, kiểm phiên bản hiện hành để biết có ô mô tả riêng cho điều không muốn hay không.
Vì sao công cụ hay làm đẹp hộ
Các mô hình tạo ảnh học từ một lượng rất lớn ảnh có sẵn, và trong đó ảnh chân dung được chỉnh sửa, ảnh quảng cáo, ảnh người mẫu chiếm tỉ lệ đáng kể. Khi câu lệnh không nói gì cụ thể, mô hình có xu hướng kéo khuôn mặt về những gì nó thấy nhiều nhất: làn da không lỗ chân lông, đường hàm sắc, mắt sáng. Nói cách khác, "đẹp hộ" không phải là ý đồ của ai, mà là kết quả tự nhiên của việc mô hình điền vào chỗ trống bằng mức trung bình của dữ liệu.
Thiên lệch còn đi xa hơn chuyện đẹp. Nhiều nghiên cứu và nhiều người dùng đã ghi nhận các mô hình tạo ảnh có thể đổi tông da, đổi đường nét theo hướng giống những nhóm người xuất hiện nhiều hơn trong dữ liệu huấn luyện. Với người Việt, điều này đôi khi thể hiện ở mắt bị làm to và sâu hơn, sống mũi bị nâng, da bị làm trắng đi.
Câu lệnh tốt không xoá được thiên lệch, nhưng thu hẹp chỗ trống mà mô hình phải tự điền. Mỗi đặc điểm bạn mô tả rõ là một chỗ mô hình không còn đoán theo số đông nữa. Và nếu công cụ có dùng ảnh mẫu của bạn, câu lệnh giúp nó biết phải bám vào ảnh mẫu ở những điểm nào.
Khung câu lệnh sáu phần
Một câu lệnh tạo avatar đầy đủ có thể chia làm sáu phần. Không phải lần nào cũng cần đủ, nhưng thứ tự nên giữ: nét cần giữ đứng trước phong cách.
| Phần | Nội dung | Ví dụ giả định |
|---|---|---|
| 1. Chủ thể | Ai, khoảng tuổi, giới, khung hình | Chân dung bán thân người đàn ông Việt Nam khoảng bốn mươi lăm tuổi |
| 2. Nét cần giữ | Hình dáng mặt, mắt, mũi, tóc, dấu hiệu riêng, tông da | Mặt vuông, mắt một mí, mũi thấp, tóc húi cua có tóc bạc hai bên thái dương, da ngăm |
| 3. Phong cách | Ảnh chụp, tranh vẽ, hoạt hình, nét phẳng | Tranh màu nước viền mềm |
| 4. Trang phục | Loại áo, màu, phụ kiện | Áo sơ mi trắng cổ đứng, kính gọng kim loại mảnh |
| 5. Nền và ánh sáng | Màu nền, hướng sáng | Nền xanh lam nhạt một màu, ánh sáng mềm từ bên trái |
| 6. Điều không muốn | Những kiểu làm đẹp cần chặn | Không làm mịn da, không làm thon mặt, không làm trẻ đi, không chữ trong hình |
Phần 2 là phần quyết định độ giống. Phần lớn người viết câu lệnh dồn sức vào phần 3 và 5, rồi ngạc nhiên vì kết quả đẹp mà không phải mình.
Mô tả nét mặt bằng từ ngữ cụ thể
Thay tính từ khen chê bằng hình khối. Đừng viết "mũi đẹp" hay "mắt to"; viết "mũi thấp, cánh mũi rộng", "mắt một mí, đuôi mắt hơi xếch". Mô hình không biết thế nào là đẹp theo ý bạn, nhưng hiểu hình khối.
Ghi tông da bằng so sánh quen thuộc. Da ngăm, da bánh mật, da sáng hơi vàng, da hồng khi nắng: những cách nói này cụ thể hơn "da đẹp". Thêm câu "giữ đúng tông da như ảnh mẫu" nếu có ảnh.
Ghi tuổi bằng con số khoảng. "Khoảng năm mươi tuổi" giúp mô hình giữ nếp nhăn tự nhiên. Không ghi tuổi, mô hình thường kéo về khoảng hai mươi lăm đến ba mươi.
Ghi dấu hiệu riêng có vị trí. "Nốt ruồi nhỏ dưới đuôi mắt phải", "sẹo mờ trên lông mày trái", "răng khểnh bên trái khi cười". Vị trí cụ thể giúp dấu hiệu không bị đặt nhầm bên hoặc bị bỏ.
Ghi kiểu tóc bằng độ dài và hướng. "Tóc ngang vai, rẽ ngôi lệch phải, đuôi hơi xoăn" tốt hơn nhiều so với "tóc đẹp tự nhiên".
Ghi cả những gì bạn có mà thường bị xoá. Râu lún phún, tóc bạc, nếp nhăn khoé mắt, gò má cao. Nếu bạn muốn chúng có trong avatar, phải nói ra, vì mô hình hay coi chúng là khuyết điểm.
Ba câu lệnh mẫu cho ba nhu cầu
Dưới đây là ba câu lệnh mẫu, đều là ví dụ giả định. Thay phần mô tả nét bằng đặc điểm của chính bạn:
- Ảnh hồ sơ công việc từ ảnh mẫu: "Chân dung bán thân của chính người trong ảnh mẫu. Giữ nguyên: mặt tròn, mắt một mí, lông mày rậm, nốt ruồi nhỏ bên cánh mũi trái, tóc ngắn ngang cằm màu đen, tông da bánh mật như ảnh gốc, tuổi khoảng ba mươi tám. Áo vest xám than, áo trong màu trắng. Nền xám trơn, ánh sáng mềm từ cửa sổ bên phải. Không làm mịn da, không làm thon cằm, không làm to mắt, không làm trắng da."
- Avatar hoạt hình từ mô tả, không dùng ảnh: "Avatar chân dung phong cách nét phẳng tối giản, người đàn ông Việt Nam khoảng hai mươi lăm tuổi, mặt dài, tóc xoăn ngắn màu đen, kính gọng vuông đen dày, râu lún phún ở cằm, da ngăm, áo phông màu cam đất. Nền một màu xanh rêu nhạt. Khuôn mặt chiếm hai phần ba khung. Không có chữ, không có biểu tượng."
- Hình bóng dáng giữ kín mặt: "Hình minh hoạ người phụ nữ nhìn nghiêng, chỉ thấy đường nét bóng dáng, tóc búi cao, đeo khuyên tròn lớn, khăn quàng màu đỏ trầm. Không thể hiện chi tiết khuôn mặt. Nền màu kem, phong cách cắt giấy."
Để ý câu lệnh thứ nhất liệt kê nét giữ trước rồi mới tới trang phục và nền, và kết thúc bằng một chuỗi điều không muốn. Câu thứ hai nói rõ tỉ lệ khuôn mặt trong khung để avatar nhìn được ở cỡ nhỏ. Câu thứ ba cố ý không nói gì về nét mặt, vì mục đích là giữ kín.
Câu phủ định và giới hạn của câu lệnh
Phần "điều không muốn" hữu ích nhưng có giới hạn. Với một số mô hình, việc nhắc đến một thứ, kể cả trong câu phủ định, lại khiến thứ đó dễ xuất hiện hơn, vì mô hình bắt được từ khoá mà bỏ qua chữ "không". Nếu công cụ có ô riêng dành cho những điều không muốn, đặt các yêu cầu chặn vào ô đó thay vì viết chung trong câu lệnh chính. Nếu không có, cách hiệu quả hơn là mô tả điều bạn muốn theo hướng khẳng định: "da có kết cấu tự nhiên, thấy lỗ chân lông" thay cho "không làm mịn da".
Câu lệnh cũng không thắng được ảnh mẫu kém. Nếu ảnh mẫu đã qua bộ lọc làm đẹp, mọi câu lệnh giữ nét đều phải chống lại chính thông tin trong ảnh. Nếu ảnh mẫu ngược sáng, mô hình phải đoán phần mặt bị tối. Khi kết quả mãi không giống dù câu lệnh đã kỹ, hãy nghi ngờ ảnh mẫu trước.
Cuối cùng, câu lệnh không thay được việc bạn nhìn kết quả. Mô hình có thể tuân thủ từng chữ mà vẫn cho ra người khác, vì sự giống nhau của khuôn mặt nằm ở tổ hợp những tỉ lệ rất nhỏ mà ngôn ngữ không tả hết. Câu lệnh tốt chỉ đưa bạn đến gần, còn việc chọn bản cuối vẫn dựa vào mắt của bạn và của người quen.
Lỗi thường gặp và câu sửa
Sau lượt tạo đầu tiên, so kết quả với ảnh thật và tìm lỗi trong bảng dưới. Mỗi lượt chỉ sửa một hai điểm để biết điều chỉnh nào có tác dụng.
| Lỗi nhìn thấy | Nguyên nhân thường gặp | Thêm hoặc sửa trong câu lệnh |
|---|---|---|
| Trẻ hơn nhiều tuổi | Không ghi tuổi | Ghi tuổi khoảng cụ thể, thêm "nếp nhăn khoé mắt tự nhiên" |
| Da trắng hơn thật | Thiên lệch của mô hình | Ghi tông da cụ thể, "giữ đúng tông da như ảnh mẫu" |
| Mắt to, hai mí | Mô hình kéo về số đông | Ghi "mắt một mí" hoặc hình dáng mắt thật |
| Mặt thon hơn | Ảnh mẫu có lọc, hoặc câu lệnh có chữ "đẹp" | Bỏ tính từ khen, ghi hình dáng mặt, đổi ảnh mẫu |
| Mất nốt ruồi, sẹo | Bị coi là khuyết điểm | Ghi rõ vị trí từng dấu hiệu |
| Tóc khác kiểu | Mô tả tóc quá chung | Ghi độ dài, ngôi, độ xoăn, màu |
| Nền có hình lờ mờ giống chữ | Nền phức tạp | Chọn nền một màu, ghi "nền trơn không hoạ tiết" |
Giữ lại câu lệnh của lượt tốt nhất trong thư mục ghi chú. Lần sau cần làm lại, bạn bắt đầu từ đó thay vì từ đầu.
Quy trình sửa từng lượt
Thay vì viết lại toàn bộ câu lệnh mỗi lần không ưng, làm theo vòng lặp ngắn:
- Viết câu lệnh đủ sáu phần, tạo một lượt vài bản.
- Đặt bản giống nhất cạnh ảnh thật, liệt kê tối đa ba điểm lệch rõ nhất.
- Sửa câu lệnh chỉ ở những phần liên quan đến ba điểm đó, giữ nguyên phần còn lại.
- Tạo lượt mới, so lại. Nếu một điểm đã đúng, giữ nguyên câu chữ của nó trong các lượt sau.
- Sau ba bốn lượt mà vẫn lệch ở cùng một điểm, đổi hướng: đổi ảnh mẫu, đổi phong cách sang mức ít giống thật hơn, hoặc chấp nhận dùng ảnh thật chỉnh nhẹ.
- Khi đã chọn được bản cuối, gửi cho người quen xem trước khi dùng, và ghi chú lại câu lệnh cùng ảnh mẫu đã dùng.
Cách sửa từng phần này cũng giúp bạn hiểu công cụ mình đang dùng: nó nghe theo loại mô tả nào, bỏ qua loại nào. Sau vài lần, bạn viết câu lệnh đúng ngay từ lượt đầu.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao AI tạo avatar hay làm mặt mình đẹp hơn thật?
Mô hình học từ rất nhiều ảnh chân dung đã chỉnh sửa, nên khi câu lệnh không nói cụ thể, nó điền vào chỗ trống bằng những đặc điểm phổ biến nhất như da mịn, mặt thon, mắt to. Mô tả rõ nét cần giữ giúp thu hẹp chỗ trống đó.
Viết câu lệnh tạo avatar bằng tiếng Việt có được không?
Nhiều công cụ hiểu tiếng Việt khá tốt. Nếu công cụ bạn dùng cho kết quả kém với tiếng Việt, giữ nguyên cấu trúc sáu phần và dịch nội dung sang tiếng Anh, nhớ giữ các mô tả cụ thể về nét mặt và tông da.
Câu "không làm mịn da" có tác dụng không?
Tuỳ công cụ. Một số mô hình bắt từ khoá mà bỏ qua chữ không. Nếu có ô riêng cho điều không muốn, đặt yêu cầu vào đó; nếu không, viết theo hướng khẳng định như da có kết cấu tự nhiên, thấy lỗ chân lông.
Câu lệnh đã rất kỹ mà avatar vẫn không giống thì làm sao?
Kiểm lại ảnh mẫu trước: ảnh có lọc làm đẹp, ngược sáng hay quá cũ đều làm hỏng kết quả. Nếu ảnh mẫu tốt mà vẫn lệch sau vài lượt, chuyển sang phong cách ít giống thật hơn hoặc dùng ảnh thật chỉnh nhẹ.
Có nên ghi tên người nổi tiếng vào câu lệnh để avatar giống ai đó không?
Không nên. Avatar là hiện thân của chính bạn, mô tả theo người khác làm mất sự giống bạn và có thể vi phạm quyền hình ảnh của họ. Hãy mô tả nét của chính mình bằng từ ngữ cụ thể.
Mỗi lượt sửa câu lệnh nên thay đổi bao nhiêu chỗ?
Một đến ba chỗ liên quan đến những điểm lệch rõ nhất. Sửa nhiều chỗ một lúc khiến bạn không biết thay đổi nào có tác dụng, và có thể làm hỏng những điểm đã đúng ở lượt trước.